شهریورگان

چهارم شهریور، در گاهشمار کهن ایرانی روزی برای جشن شهریورگان، که به شهریور امشاسپند (ایزد پادشاهی آرمانی) تعلق دارد. این روز به‌عنوان زادروز کوروش بزرگ پشتوانه‌ی تاریخی ندارد. این نوشتار در پی آن است که گاهشمار باستانی را به‌درستی معرفی کند، و نشان دهد که بزرگداشت کوروش بزرگ، نیازمند آگاهی و دقت تاریخی است، نه نسبت‌دادن زادروزی ساختگی به او.

آیین‌هایی مانند بر افروختن آتش در جشن شهریورگان فراگیر بوده است. این جشن را «آذر جشن» هم می‌نامیدند و آن را جشنی برای آتش‌هایی می‌دانستند که در خانه‌های مردم افروخته می‌شد. مردم در این جشن در خانه‌های خود آتش‌های بزرگ می‌افروختند. جشن شهریورگان با پادشاهان خوشنام، فلزات و جواهرات و یاری رساندن به تهیدستان هم مرتبط بوده است.

چهارم شهریور همزمان با جشن شهریورگان را می‌توان روز گرامیداشت پادشاهان خوشنام دانست. بنابراین یاد کردن از کوروش بزرگ در چهارم شهریور می‌تواند یکی از کارهای ارزشمند در این جشن باستانی باشد ولی نه آنکه چهارم شهریور را زادروز کوروش بزرگ بدانیم. چهارم شهریور به عنوان زادروز کوروش بزرگ، پشتوانه و منبع تاریخی معتبری ندارد. همچنین هفتم آبان، یادبودی از ورود صلح‌آمیز کوروش بزرگ به بابل است و نباید آن را زادروز این پادشاه خوشنام دانست.

جشن شهریورگان در منابع کهن با مفاهیمی چون شهریاری نیک، پادشاهان خوشنام و پشتیبان آیین زرتشتی پیوند دارد. پیوند میان شهریور و پادشاهی نیک، به‌ویژه در یادکرد از برخی پادشاهان، جلوه آشکارتری می‌یابد. شهریور یکی از امشاسپندان است و به معنای پادشاهی آرزو شده می‌باشد. این جشن همچنین با فلزات و جواهرات، یاری رساندن به تهیدستان و برافروختن آتش پیوند دارد.

از روزهای ارزشمند شهریور ماه می‌توان به بزرگداشت دانشمندان بزرگ یعنی پورسینا (ابن سینا)، زکریای رازی و ابوریحان بیرونی اشاره کرد. ۲۷ شهریور، روز بزرگداشت شهریار و همچنین روز شعر و ادب پارسی است. جشن شهریورگان یکی از جشن‌های باستانی ایرانی است که در این ماه به صورت ویژه برگزار می‌شده است.